Wózki widłowe

Wózki jezdniowe z napędem silnikowym jak to z nimi jest?

Idąc za źródłem Inspektor_UTB_wyd_spec_2026, które będziemy wielokrotnie cytować postanowiliśmy napisać cos od nas, tak aby rozwiać wszelkie wątpliwości w zakresie wózków.  

Wózki jezdniowe z napędem silnikowym należą do grupy urządzeń technicznych, które są poddawane znacznym obciążeniom, często w skrajnych warunkach środowiskowych. Intensywne warunki pracy wózków mogą być przyczyną wielu sytuacji potencjalnie niebezpiecznych. W takich przypadkach bardzo istotnym czynnikiem, który bezpośrednio decyduje o bezpiecznym użytkowaniu wózków, jest ich eksploatacja zgodnie z przeznaczeniem, jakie przewidział producent w instrukcji eksploatacji, przez osoby posiadające potwierdzone kwalifikacje, jak również przestrzeganie i dostosowanie się do uwarunkowań lokalnych związanych z wykonaniem konkretnego zadania w danym zakładzie pracy.

Transport wewnątrzzakładowy realizowany za pomocą wózków jezdniowych podnośnikowych stanowi znaczny procent, począwszy od niewielkich zakładów pracy a skończywszy na rozbudowanych systemach transpor­towych, stosowanych w dużych centrach logistycznych. Zatem popular­ność zawodu operatora wózków jezdniowych nie maleje. Zmieniające się w ostatnich latach regulacje prawne w zakresie wydawania uprawnień do obsługi wózków jezdniowych z napędem silnikowym powodują nieustanne zaangażowanie oraz wzrost podejmowanych działań przez Urząd Dozoru Technicznego w obszarze poprawy bezpieczeństwa podczas eksploatacji wózków. Wprowadzone w 2019 roku zmiany w przepisach, nowelizacje oraz okresy przejściowe wywołały liczne wątpliwości, zarówno wśród przedsię­biorców, jak i samych operatorów. Mając owe na względzie postanowiliśmy opublikować artykuł.

Na rynku znajdziemy masę wózków o przeróżnych rozwiązaniach natomiast należy zaznaczyć, że dozorowi technicznemu podlegają wyłącznie wózki z mechanicznym napędem podnoszenia, gdzie przez napęd mechaniczny podnoszenia należy rozumieć wszelkie rodzaje napędu (np. spalinowy, elektryczny, hydrauliczny) niewymagający bezpośredniego działania siły mięśni podczas wykonywania czynności podnoszenia ładunku. Tym samym możemy wyodrębnić dwie kategorie wózków objętych dozorem technicznym:

Wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podno­szenia z wysięgnikiem oraz wózki jezdniowe podnośnikowe z me­chanicznym napędem podnoszenia z osobą obsługującą, podnoszoną wraz z ładunkiem (ta kategoria uprawnia również do obsługi wszyst­kich pozostałych wózków jezdniowych z mechanicznym napędem pod­noszenia, jak również innych wózków w transporcie wewnątrz-zakłado­wym, nieobjętych dozorem, np. wózków: unoszących, platformowych, ciągnikowych, pchających)

Wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podno­szenia z wyłączeniem wózków z wysięgnikiem oraz wózków z osobą obsługującą podnoszoną, wraz z ładunkiem (ta kategoria uprawnia również do obsługi wózków w transporcie wewnątrz-zakładowym, nieobjętych dozorem, np. wózków: unoszących, platformowych, cią­gnikowych, pchających)

 

W przestrzeni przemysłowej możemy odnaleźć kolejna grupę wózków tj.:

Wózki jezdniowe inne niż wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia, która nie podlega dozorowi technicznemu.

 

Które to mogą być ?

Reasumując z trzech grup mamy dwie dozorowe i jedna nie dozorowa jak wyżej.

JAKIE SĄ WYMAGANIA DLA OPERATORA?

Rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 8 paździer­nika 2019 r. wprowadziło zmiany w rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 15 grudnia 2017 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym. Nowelizacja miała na celu rozwiązanie niejasności przepisów w obszarze wymagań, jakie powinni spełniać operatorzy do obsługi wózków jezdniowych z napędem silnikowym.

Co się zatem zmieniło?

Zmianie uległ § 4 ust. 1 i 2 (cytowane poniżej). Wprowadzone zmiany dotyczyły wy­magań, jakie powinni spełniać operatorzy wózków jezdniowych z napędem silnikowym.

Wymagania polegają głównie na konieczności uzyskania przez operatora zaświadczenia kwalifikacyjnego w jednej z trzech jednostek dozoru technicznego (UDT, TDT lub WDT), zgodnie z trybem określonym w rozporządzeniu Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 21 maja 2019 roku w sprawie trybu sprawdza­nia kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych.

Rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 8 października 2019 roku w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silniko­wym (obowiązuje od 15 października 2019 roku) 

§ 4. 1. Do obsługi wózków jezdniowych podnośnikowych z mechanicz­nym napędem podnoszenia dopuszcza się osobę, która ukończyła 18 lat i posiada:

1) zaświadczenie kwalifikacyjne do obsługi wózków jezdniowych uzyskane na podstawie przepisów w sprawie sposobu i trybu sprawdzania kwa­lifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicz­nych oraz sposobu i trybu przedłużania okresu ważności zaświadczeń kwalifikacyjnych lub

2) uprawnienia maszynisty ciężkich maszyn budowlanych i drogowych lub książkę operatora maszyn roboczych z wpisem w zakresie obsługi wózków podnośnikowych.

      2. Do obsługi wózków jezdniowych, innych niż wymienione w ust. 1, dopuszcza się osobę, która ukończyła 18 lat i:

1) posiada zaświadczenie ukończenia odpowiedniego do rodzaju wózka jezdniowego szkolenia, potwierdzającego nabyte umiejętności, zgodnie z programami opracowanymi lub zatwierdzonymi:

a) przez Urząd Dozoru Technicznego lub

b) do dnia 1 stycznia 2011 r. przez Ośrodek Doskonalenia Kadr w Mysłowicach, lub

2) posiada dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazda­mi silnikowymi lub zespołami składającymi się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy uzyskane na podstawie przepisów w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, lub

3) spełnia warunki, o których mowa w ust. 1

 

W celu łagodnego przejścia operatorów ale także przedsiębiorców na nowe warunki i wyma­gania

WYDŁUŻONO TERMINY WAŻNOŚCI IMIENNYCH ZEZWOLEŃ:

 

a) wystawione do dnia 31 grudnia 2004 roku zachowują ważność nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 roku,

b) wystawione do dnia 31 grudnia 2014 roku zachowują ważność nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2026 roku,

c) wystawione od dnia 1 stycznia 2015 roku zachowują ważność nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2027 roku.

 

Uwzględniając terminy ważności imiennych zezwoleń i pozostałych warunków

od 1 stycznia 2028 roku

wszyscy operatorzy wózków jezdniowych podnośnikowych powinni mieć ujednolicone dokumenty

 

EGZAMIN JAK ON WYGLĄDA OD 2019r.

W zakresie obsługi wózków z mechanicznym napędem podnoszenia egzamin składa się z dwóch części – TEORETYCZNEJ I PRAKTYCZNEJ

Egzamin pisemny w formie testu z wiedzy teoretycznej w zakresie okre­ślonym w art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 roku o dozorze technicznym. Test zawiera 15 pytań. Udzielenie co najmniej 11 popraw­nych odpowiedzi zalicza egzamin teoretyczny (czas trwania 30 minut).

Egzamin praktyczny** polegający na sprawdzeniu umiejętności w zakre­sie obsługi wózków. Część praktyczną egzaminu, o której mowa w ust. 3 pkt 2 ustawy, przeprowadza się w warunkach zapewniających bezpie­czeństwo, przy uwzględnieniu stopnia zagrożenia związanego z obsługą urządzenia technicznego.

** Część praktyczną egzaminu uznaje się za zakończoną pozytywnie po uzyskaniu pozytywnego wyniku z obu niżej wymienionych części składowych.

Część pierwsza – polega na zaprezentowaniu na urządzeniu lub przy nim w sposób bezpieczny jednej czynności z zakresu obsługi technicznej codziennej (OTC) wskazanej przez komisję, zgodnej z typem urządzenia. Niezaliczenie OTC kończy część praktyczną egzaminu wynikiem negatywnym.

Część druga – obejmuje wykonanie zadania praktycznego, podczas którego komisja egzaminacyjna ocenia prawidłowość wykonywanych manewrów i czynności związanych z praktyczną obsługą urządzenia. Niewykonanie zadania praktycznego kończy część praktyczną egzaminu wynikiem negatywnym.

Komisja kwalifikacyjna informuje osobę zain­teresowaną o wyniku egzaminu bezpośrednio po egzaminie. Pozytywny wynik testu i egza­minu praktycznego jest podstawą do wydania zaświadczenia kwalifikacyjnego przez organ właściwej jednostki dozoru technicznego.

 

PODSUMOWANIE

Dzięki zmianom wprowadzonym przez przepisy Rozporządzenia ujed­nolicone zostały wymagania dla pracodawców i operatorów oraz podany został harmonogram wygaszania ważności imiennych zezwoleń wystawia­nych przez pracodawców. Nowelizacja ustawy o dozorze technicznym wprowadza wysokość opłaty za egzamin, a rozporządzenie wprowadza m.in. terminowość wydawanych przez UDT zaświadczeń.

Zaświadczenia kwalifikacyjne dla operatorów wydawane są na czas okre­ślony nie krótszy niż 5 lat na wózki jezdniowe z mechanicznym napędem podnoszenia z wysięgnikiem oraz wózki jezdniowe z mechanicznym napędem podnoszenia z osobą obsługującą podnoszoną wraz z ładunkiem i nie dłuższy niż 10 lat na wózki jezdniowe z mechanicznym napędem podnoszenia z wyłączeniem wózków z wysię­gnikiem oraz wózków z osobą obsługującą podnoszoną wraz z ładunkiem.

 

SPRAWDŹ SWOJE ZEZWOLENIE IMIENNE!!!

ZADBAJ O PRAWIDŁOWE UPRAWNIENIA!!!

 

Literatura:

1.Biuletyn Urzędu Dozoru Technicznego „INSPEKTOR” Wydanie specjalne marzec-kwiecie 2026r. https://www.udt.gov.pl/images/kampania/biuletyn/pdf/Inspektor_UTB_wyd_spec_2026.pdf  Autorzy cytowanego artykułu

MGR KATARZYNA IGNACZAK Starszy Specjalista ds. Wsparcia Dozoru Technicznego Oddział w Łodzi Urząd Dozoru Technicznego

MGR INŻ. DANIEL ŚWIĄDER Starszy Specjalista Urządzeń Transportu Bliskiego Oddział w Łodzi Urząd Dozoru Technicznego   

2. Rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 8 października 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie bezpie­czeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z na­pędem silnikowym (Dz.U. z 2019 r. poz. 1948)

3. Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 15 grudnia 2017 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wóz­ków jezdniowych z napędem silnikowym (Dz.U. z 2018 r. poz. 47)

4. Rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 21 maja 2019 r. w sprawie sposobu i trybu sprawdzania kwalifikacji wy­maganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych oraz sposobu i trybu przedłużania okresu ważności zaświadczeń kwalifika­cyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1008)

5. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 10 maja 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym (Dz.U. z 2002 r. nr 70 poz. 650)

6. Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (tekst jedno­lity Dz. U. z 2024 r. 1194).

 

Zaświadczenie kwalifikacyjne:

 

Zaświadczenie kwalifikacyjne to dokument wydawany w formie plastikowej karty, potwierdzający zdanie egzaminu i uzyskanie uprawnień do obsługi lub konserwacji urządzeń technicznych (np. wózków widłowych, żurawi, podestów ruchomych). Jest on wymagany przez polskie prawo i wydawany po zdanym egzaminie przez takie Jednostki Dozorowe jak Urząd Dozoru Technicznego, Transportowy Dozór Techniczny, Wojskowy Dozór Techniczny.

Wzory dokumentów:

Ważność:

Dokumenty wydane po czerwcu 2019 r. mają określoną datę ważności (5 lub 10 lat w zależności od kategorii urządzenia). Wszystkie uprawnienia wydane jako „bezterminowe” tu możemy doprecyzować, że wszystkie te wydane przed 01.06.2019 r. straciły ważność z 31.12.2023 roku i należało je uprzednio przedłużyć na podstawie dostępnych na stronach jednostek Dozorowych wniosków o przedłużenia zaświadczeń kwalifikacyjnych. Czas na złożenie tychże wniosków mijał 30.09.2023 roku. Jeśli wnioski nie zostały złożone poprawnie i w określonym czasie to dokument był ważny do 31.12.2023 roku. Obecnie wszystkie dokumenty wydawane są na określony czas. Rozporządzenie przewiduje dwa okresy ważności 5 lub 10 lat uzależnione od kategorii urządzeń.

Dla obsługi urządzeń objętych dozorem technicznym wygląda to następująco:

OBSŁUGA
Wciągarki i wciągniki	Wciągniki i wciągarki ogólnego przeznaczenia	10 lat
	Wciągniki i wciągarki ogólnego i specjalnego przeznaczenia	5 lat
Suwnice	Suwnice, wciągniki i wciągarki ogólnego przeznaczenia	10 lat
	Suwnice, wciągniki i wciągarki ogólnego oraz specjalnego przeznaczenia	5 lat
Żurawie	Żurawie stacjonarne	10 lat
	Żurawie przewoźne i przenośne (uprawnia do obsługi żurawi przewoźnych i przenośnych oraz stacjonarnych)	10 lat
	Żurawie samojezdne (uprawnia do obsługi żurawi samojezdnych, przewoźnych i przenośnych oraz stacjonarnych)	5 lat
	Żurawie szynowe	5 lat
	Żurawie wieżowe i szybkomontujące                                   (uprawnia do obsługi żurawi wieżowych i szybkomontujących oraz szynowych)	5 lat
	Żurawie kolejowe i na pojazdach kolejowych	5 lat
	Żurawie pokładowe	5 lat
	Żurawie pływające (uprawnia do obsługi żurawi pływających oraz pokładowych)	5 lat
Układnice	Układnice	10 lat
Wyciągi towarowe	Wyciągi towarowe	10 lat
Wyciągi statków	Wyciągi statków	10 lat
Podesty ruchome	Podesty ruchome stacjonarne	10 lat
	Podesty ruchome wiszące (uprawnia do obsługi podestów ruchomych wiszących oraz stacjonarnych)	10 lat
	Podesty ruchome masztowe (uprawnia do obsługi podestów ruchomych masztowych oraz stacjonarnych)	10 lat
	Podesty ruchome przejezdne	5 lat
	Podesty na pojazdach kolejowych	10 lat
Wózki jezdniowe podnośnikowe	Wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia z wysięgnikiem oraz wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia z osobą obsługującą podnoszoną wraz z ładunkiem (uprawnia również do obsługi wszystkich pozostałych wózków jezdniowych podnośnikowych z mechanicznym napędem podnoszenia)	5 lat
	Wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia z wyłączeniem wózków z wysięgnikiem oraz wózków z osobą obsługującą podnoszoną wraz z ładunkiem	10 lat
Dźwigi	Dźwigi budowlane (uprawnia do obsługi dźwigów budowlanych towarowych i towarowo-osobowych oraz wyciągów towarowych)	10 lat
	Dźwigi towarowo-osobowe ze sterowaniem wewnętrznym i szpitalne (uprawnia do obsługi dźwigów towarowo-osobowych ze sterowaniem wewnętrznym oraz dźwigów szpitalnych nieposiadających kontroli obciążenia kabiny)	10 lat
Dźwignice linotorowe	Dźwignice linotorowe	10 lat
Urządzenia do manipulacji kontenerami	Urządzenia techniczne służące do przemieszczania kontenerów przy pracach przeładunkowych	10 lat
Układarki	Układarki do układania torów	10 lat
Koleje linowe	Towarowe koleje linowe	5 lat
	Osobowe koleje napowietrzne jednolinowe o ruchu okrężnym z krzesełkami niewyprzęganymi	5 lat
	Osobowe koleje jednolinowe napowietrzne o ruchu okrężnym krzesełkowe lub gondolowe z pojazdami wyprzęganymi	5 lat
	Osobowe okrężne koleje linowe napowietrzne wielolinowe gondolowe z pojazdami wyprzęganymi	5 lat
	Osobowe koleje linowe napowietrzne wahadłowe jedno- lub dwulinowe	5 lat
	Osobowe koleje linowo-terenowe	5 lat
Wyciągi do przemieszczania osób w celach turystyczno-sportowych	Dla narciarzy przemieszczanych po śniegu lub gruncie stałym z wysokim lub z niskim prowadzeniem liny, podporowe lub bezpodporowe, sterowane z peronu lub z maszynowni	5 lat
	Wielopodporowe dla narciarzy przemieszczanych po wodzie z wysokim prowadzeniem liny o ruchu okrężnym	5 lat
	Dwupodporowe dla narciarzy przemieszczanych po wodzie z wysokim lub z niskim prowadzeniem liny o ruchu rewersyjnym lub okrężnym	5 lat
	Wyciągi pojazdów zjeżdżalni grawitacyjnych / wyciągi saneczkowe wraz z infrastrukturą toru zjazdowego	5 lat
Podesty i pomosty ruchome z zespołami napędowymi w przystaniach promowych	Pomosty ruchome z zespołami napędowymi w przystaniach promowych morskich	10 lat
	Pomosty ruchome z zespołami napędowymi w przystaniach promowych śródlądowych	10 lat
*Źródło rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii  z dnia 21 maja 2019 r. w sprawie sposobu i trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych oraz sposobu i trybu przedłużania okresu ważności zaświadczeń kwalifikacyjnych/Załącznik nr 3

 

Pamiętaj!:

Sprawdź swój dokument do kiedy masz ważny. A gdy już dobiega jego termin złóż w odpowiednim czasie wniosek o przedłużenie dokumentu do Jednostki Dozorowej (UDT, TDT, WDT). 

To Ty jesteś odpowiedzialny za swoje dokumenty (uprawnienia, dokumenty tożsamości) dbaj aby wszystkie były ważne.

 

Potrzebne linki:

UDT

TDT

WDT